ਨਸ਼ੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ ਲਤ ਅੱਜ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਸਮੱਸਿਆ ਬਣ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਇਹ ਲਤ ਸਿਰਫ਼ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਵਰਗ ਜਾਂ ਉਮਰ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਰਹੀ। ਨੌਜਵਾਨ, ਵਯਸਕ, ਵਿਦਿਆਰਥੀ, ਕੰਮਕਾਜੀ ਲੋਕ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਘਰੇਲੂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਨਿਭਾਉਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਵੀ ਇਸਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਡਰੱਗਸ ਅਕਸਰ ਦੋਸਤੀ, ਦਬਾਅ, ਜਿਗਿਆਸਾ ਜਾਂ ਤਣਾਅ ਤੋਂ ਬਚਣ ਦਾ ਸਾਧਨ ਬਣਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਇਹ ਆਦਤ ਪੂਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।

ਨਸ਼ਾ ਮੁਕਤੀ ਕੇਂਦਰ ਨਸ਼ੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ ਲਤ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਗਿਆਨਕ, ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਅਤੇ ਸੰਪੂਰਨ ਇਲਾਜ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਲੇਖ ਸਮਝਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਡਰੱਗ ਐਡਿਕਸ਼ਨ ਕੀ ਹੈ, ਇਹ ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਮਨ ‘ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਅਸਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਨਸ਼ਾ ਮੁਕਤੀ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਇਲਾਜ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਨਸ਼ੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ ਲਤ ਕੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ

ਡਰੱਗ ਐਡਿਕਸ਼ਨ ਇੱਕ ਮਾਨਸਿਕ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਬਿਮਾਰੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਵਿਅਕਤੀ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਨਸ਼ੀਲੇ ਪਦਾਰਥ ਵਰਤਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਦਿਮਾਗ ਦੀ ਰਸਾਇਣਕ ਸੰਰਚਨਾ ਬਦਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਦਿਮਾਗ ਆਨੰਦ, ਆਰਾਮ ਜਾਂ ਦਰਦ ਤੋਂ ਰਾਹਤ ਲਈ ਨਸ਼ੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਲੋੜ ਵਜੋਂ ਨਸ਼ਾ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਲਤ ਪੱਕੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਡਰੱਗ ਐਡਿਕਸ਼ਨ ਦੇ ਆਮ ਕਾਰਨ

ਨਸ਼ੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ ਲਤ ਅਕਸਰ ਇੱਕੋ ਕਾਰਨ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਬਣਦੀ। ਇਸਦੇ ਪਿੱਛੇ ਕਈ ਕਾਰਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਕਈ ਲੋਕ ਤਣਾਅ, ਡਿਪ੍ਰੈਸ਼ਨ ਜਾਂ ਅਸਫਲਤਾ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਡਰੱਗਸ ਵਰਤਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਲੋਕ ਦੋਸਤਾਂ ਦੇ ਦਬਾਅ ਜਾਂ ਗਲਤ ਸੰਗਤ ਕਾਰਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿਗਿਆਸਾ ਅਤੇ ਨਵਾਂ ਅਨੁਭਵ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵੀ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਇਹ ਸਭ ਕਾਰਨ ਮਿਲ ਕੇ ਲਤ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।

ਸਰੀਰ ‘ਤੇ ਨਸ਼ੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ

ਡਰੱਗ ਐਡਿਕਸ਼ਨ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਅੰਦਰੋਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਭੁੱਖ ਘਟਣਾ, ਵਜ਼ਨ ਘਟਣਾ ਜਾਂ ਵਧਣਾ, ਨੀਂਦ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ, ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਅਤੇ ਥਕਾਵਟ ਆਮ ਲੱਛਣ ਹਨ।

ਦਿਲ ਦੀ ਧੜਕਨ ਦਾ ਅਸੰਤੁਲਨ, ਪੇਟ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ, ਜਿਗਰ ਅਤੇ ਗੁਰਦਿਆਂ ‘ਤੇ ਬੁਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰ ਸਰੀਰ ਦੀ ਰੋਗ-ਰੋਧਕ ਸ਼ਕਤੀ ਇਤਨੀ ਘਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਆਮ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਵੀ ਗੰਭੀਰ ਬਣ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਮਾਨਸਿਕ ਅਤੇ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਨੁਕਸਾਨ

ਨਸ਼ੀਲੇ ਪਦਾਰਥ ਦਿਮਾਗ ‘ਤੇ ਡੂੰਘਾ ਅਸਰ ਛੱਡਦੇ ਹਨ। ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਦੀ ਕਮੀ, ਧਿਆਨ ਦੀ ਘਾਟ, ਗੁੱਸਾ, ਘਬਰਾਹਟ ਅਤੇ ਡਿਪ੍ਰੈਸ਼ਨ ਆਮ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਹਨ।

ਵਿਅਕਤੀ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਹਕੀਕਤ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੋਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਭਰਮ, ਡਰ ਅਤੇ ਗਲਤ ਸੋਚ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣੇ ਵਿਹਾਰ ‘ਤੇ ਕੰਟਰੋਲ ਗੁਆ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਜੀਵਨ ‘ਤੇ ਅਸਰ

ਡਰੱਗ ਐਡਿਕਸ਼ਨ ਪਰਿਵਾਰਕ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਤੋੜ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਘਰ ਵਿੱਚ ਝਗੜੇ, ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੀ ਕਮੀ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਮਾਪੇ, ਜੀਵਨ ਸਾਥੀ ਅਤੇ ਬੱਚੇ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸਮਾਜਿਕ ਇੱਜ਼ਤ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਵੀ ਖ਼ਰਾਬ ਹੋਣ ਲੱਗਦੇ ਹਨ।

ਕਦੋਂ ਨਸ਼ਾ ਮੁਕਤੀ ਕੇਂਦਰ ਦੀ ਲੋੜ ਪੈਂਦੀ ਹੈ

ਜੇ ਵਿਅਕਤੀ ਡਰੱਗਸ ਛੱਡਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਅਸਫਲ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜੇ ਬਿਨਾਂ ਨਸ਼ੇ ਦੇ ਰਹਿਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਜੇ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਜੀਵਨ ਨੁਕਸਾਨ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਪਸ਼ਟ ਸੰਕੇਤ ਹਨ ਕਿ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਮਦਦ ਲੋੜੀਂਦੀ ਹੈ।

ਨਸ਼ਾ ਮੁਕਤੀ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਜਾਣਾ ਡਰ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਸਹੀ ਸਮੇਂ ‘ਤੇ ਸਹੀ ਫੈਸਲਾ ਹੈ।

ਨਸ਼ਾ ਮੁਕਤੀ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਡਰੱਗ ਡੀ-ਐਡਿਕਸ਼ਨ ਇਲਾਜ

ਨਸ਼ਾ ਮੁਕਤੀ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਇਲਾਜ ਇੱਕ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਰੀਜ਼ ਦੀ ਪੂਰੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਨਸ਼ੇ ਦੀ ਕਿਸਮ, ਮਿਆਦ, ਸਰੀਰਕ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਇਸ ਅਧਾਰ ‘ਤੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਇਲਾਜ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਡੀਟੌਕਸ: ਪਹਿਲਾ ਅਤੇ ਅਹਿਮ ਕਦਮ

ਡੀਟੌਕਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਨਸ਼ੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਤੋਂ ਸਾਫ਼ ਕਰਨਾ। ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਦੌਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਸਮੇਂ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਵਿਡਰਾਅਲ ਲੱਛਣ ਆ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਘਬਰਾਹਟ, ਕੰਪਨ, ਨੀਂਦ ਦੀ ਕਮੀ, ਪਸੀਨਾ, ਗੁੱਸਾ ਅਤੇ ਤੀਬਰ ਲਲਕਾਰ ਆਮ ਹਨ। ਨਸ਼ਾ ਮੁਕਤੀ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਡਾਕਟਰੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠ ਸੰਭਾਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਮਰੀਜ਼ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਹੇ।

ਕਾਊਂਸਲਿੰਗ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਇਲਾਜ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ

ਡੀਟੌਕਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਸਲੀ ਰਿਕਵਰੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕਾਊਂਸਲਿੰਗ ਡਰੱਗ ਐਡਿਕਸ਼ਨ ਇਲਾਜ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।

ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਕਾਊਂਸਲਿੰਗ ਵਿੱਚ ਮਰੀਜ਼ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰਲੇ ਦੁੱਖ, ਡਰ ਅਤੇ ਕਾਰਨ ਸਮਝਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਨਸ਼ੇ ਵੱਲ ਧੱਕਿਆ। ਕਾਊਂਸਲਰ ਉਸਨੂੰ ਸਿਹਤਮੰਦ ਸੋਚ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਤਰੀਕੇ ਸਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਗਰੁੱਪ ਥੈਰਪੀ ਅਤੇ ਸਹਿਯੋਗ

ਗਰੁੱਪ ਥੈਰਪੀ ਵਿੱਚ ਮਰੀਜ਼ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀ ਲੜਾਈ ਲੜ ਰਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਅਕੇਲਾਪਨ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮਨੋਬਲ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ।

ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਅਤੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਸੁਣ ਕੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਮਝਿਆ ਹੋਇਆ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਪਰਿਵਾਰਕ ਕਾਊਂਸਲਿੰਗ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ

ਨਸ਼ਾ ਮੁਕਤੀ ਕੇਂਦਰ ਪਰਿਵਾਰਕ ਕਾਊਂਸਲਿੰਗ ਨੂੰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਅਹਿਮ ਮੰਨਦਾ ਹੈ। ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਨਸ਼ੇ ਬਾਰੇ ਸਹੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਮਰੀਜ਼ ਨੂੰ ਸਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਹਿਯੋਗ ਦੇਣਾ ਸਿੱਖਦੇ ਹਨ।

ਮਜ਼ਬੂਤ ਪਰਿਵਾਰਕ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਦੁਬਾਰਾ ਲਤ ਲੱਗਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਕਾਫ਼ੀ ਘਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਯੋਗਾ, ਧਿਆਨ ਅਤੇ ਜੀਵਨਸ਼ੈਲੀ ਬਦਲਾਅ

ਨਸ਼ਾ ਮੁਕਤੀ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਯੋਗਾ, ਧਿਆਨ ਅਤੇ ਨਿਯਮਤ ਰੁਟੀਨ ‘ਤੇ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਤਰੀਕੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਤਣਾਅ ਘਟਾਉਂਦੇ ਹਨ।

ਸਿਹਤਮੰਦ ਖੁਰਾਕ, ਸਰੀਰਕ ਕਸਰਤ ਅਤੇ ਨੀਂਦ ਦਿਮਾਗ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਰਿਕਵਰੀ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਡਿਸਚਾਰਜ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀ ਤਿਆਰੀ

ਇਲਾਜ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਮਰੀਜ਼ ਨੂੰ ਬਾਹਰਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਟ੍ਰਿਗਰ ਪਛਾਣਨਾ, ਤਣਾਅ ਸੰਭਾਲਣਾ ਅਤੇ ਸਹੀ ਫੈਸਲੇ ਲੈਣਾ ਸਿਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਫਾਲੋ-ਅੱਪ ਅਤੇ ਸਹਿਯੋਗ ਰਿਕਵਰੀ ਨੂੰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਨਵੀਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵੱਲ ਕਦਮ

ਡਰੱਗ ਐਡਿਕਸ਼ਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਆਸਾਨ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਸੰਭਵ ਜ਼ਰੂਰ ਹੈ। ਸਹੀ ਇਲਾਜ, ਸਹਿਯੋਗ ਅਤੇ ਧੀਰਜ ਨਾਲ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੁਬਾਰਾ ਸਧਾਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਨਸ਼ਾ ਮੁਕਤੀ ਕੇਂਦਰ ਸਿਰਫ਼ ਨਸ਼ਾ ਛਡਵਾਉਂਦਾ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਇੱਕ ਸੁਰੱਖਿਅਤ, ਸਿਹਤਮੰਦ ਅਤੇ ਇੱਜ਼ਤਦਾਰ ਜੀਵਨ ਵੱਲ ਰਾਹ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ।